BOŞANMADA ORTAK VELAYET

Boşanmada ortak velayet kararı verilebilir mi?

TMK md.336 f.1 hükmü uyarınca, evlilik devam ettiği sürece anne ve baba velâyeti birlikte kullanırlar. Çocuğun doğumu anında evli olmayan anne ve baba, çocuğun doğumundan sonra evlenirse, evlilik birliği fiilen devam ettiği sürece yine velâyeti birlikte kullanırlar. Velâyetin kullanılmasında anne ve baba birbirinden bağımsızdır ve eşit haklara sahiptir. Başka bir deyişle velâyetin kullanılmasında annenin veya babanın önceliği ya da üstünlüğü söz konusu değildir. Ancak boşanma ve ayrılık kararlarında çocuğun velayetinin kimde kalacağı hususu önem arz etmektedir. Ülkemizde çok sık karşılaşılmasa da; anne ve babanın velayeti birlikte kullanacağı yani ortak velayete hükmedildiği görülmektedir.Ülkemizde ilk olarak İzmir 4. Aile Mahkemesinin 27.05.2009 tarihli kararı ile uygulama alanı bulmuştur. Ortak velayet çocuğun anne ve babasının, velayet kapsamına giren yetki, hak ve yükümlülüklerde müşterek karar alması ve sorumluluğu paylaşmasıdır.

VELAYET HAKKI VE KAPSAMI

Çocuk velayetinin verilmesi durumunda öncelik çocuğun anneye ya da babaya olan bağlılığıdır. Bunun yanında mahkeme resen çocuğun üstün yararını gözetir. Mali ve sosyal durum araştırması yapar. Eğer çocuk beyanı alınabilecek, mahkemede kendini ifade edebilecek olgunlukta ise mahkeme çocuğun dinlenmesine karar verebilir. En sık rastlanılan sorunlardan birisi de “ çalışmıyorum mahkeme çocuğun velayetini bana verir mi?” oluyor. Annenin çalışmıyor olması bu durumda önemli değildir, çocuğunun giderleri için boşandığı eşinden nafaka alabilir. Nafaka ve velayet hususunda oldukça esnek kararlar bulunmaktadır. Her durum ve olayda çocuğun velayeti anneye verilir düşüncesi tamamen yanlıştır. Ancak çocuğun yaşı önemlidir. Eğer çocuk çok küçük yaşta ise anne bakımına muhtaç olacağından öncelik annede olacaktır. Mahkeme tamamen çocuğun çıkarlarını, büyümesi ve gelişmesinde hangi tarafa velayetin bırakılmasında çocuğun üstün yararı olacağını gözetir.

Taraflardan biri çocuğa karşı şiddet uyguluyor ise çocuğun velayeti diğer tarafa verilir.

Taraflardan birinin fiil ehliyeti çocuğun velayetini alamayacak bir durumda olması çocuğun diğer tarafa verilmesine neden olur.

Taraflardan biri çocuğun velayetini almak istemeyebilir. Eğer anne veya baba velayeti istemez ise velayet isteyen tarafa verilir.

Taraflardan birinin kötü alışkanlıklara ve haysiyetsiz bir yaşama sahip ise çocuğun iyiliği için velayet diğer tarafa verilir.

Taraflardan birinin akıl hastalığının olması durumunda çocuğa yeterli bakımı sağlayamayacağı için velayet diğer tarafa verilecektir.

Bu nedenlerden hiçbirinde maddi bir durum yoktur. Çünkü evlilik birliği içerisinde doğmuş müşterek çocuğun sağlığı, eğitimi ve tüm ihtiyaçları boşanmış olsalar dahi hem anne hem de babanın üzerindedir

Velayeti almayan ebeveynin mutlaka çocukla iletişimi kesmemesi için kişisel ilişki tesis edilmelidir. Bunun için özel günlerde, hasta sonlarında ve velayet eden kişinin karar verdiği günlerde çocuk ya da çocuklar diğer ebeveyn ile görüşmelidir.

ORTAK VELAYET NEDİR?

Ortak velayet çocuğun anne ve babasının, velayet kapsamına giren yetki, hak ve yükümlülüklerde müşterek karar alması ve sorumluluğu paylaşmasıdır. Mevcut TMK gereğince çocuğun velayetinin yalnızca bir ebeveyne verilmesi gerekmektedir. Ancak velayet davalarında asıl korunmak istenen çocuğun üstün yayarı olduğundan mahkeme, belirli şartların gerçekleşmesi durumunda ortak velayete hükmedebilir. Şöyle ki;

Hukukumuzda öncelikle çocuğun “üstün yararı” kriterini dikkate alır. Çocuğun yüksek menfaati, güvenliği, ruhsal ve bedensel sağlığı dikkatle değerlendirilir. Velayet kamu düzenini ilgilendirdiğinden hakimin takdir yetkisi mevcuttur yalnızca anne ve babanın ortak velayet husunu istemeleri yetmez, ancak büyük ölçüde dikkate alınır. Bunun yanında idrak çağındaki çocuğun ve gerekli görülürse uzmanın da görüşü alınır.

Nafaka miktarı belirlenirken hakimler tarafından çocukla ilgili birden çok husus (çocuğun yaşı, cinsiyeti, eğitimi, sağlık giderleri vb.) dikkate alınarak karar verilir. Nafakanın kullanımında önemli olan çocuğun tüm bakım giderlerinin maddi olarak karşılanmasıdır. Hukuk sistemimizde velayet taraflardan birine verildiği için, velayeti alamayan taraf velayeti alan tarafa çocuk lehine hükmedilmiş nafakayı ödemekle yükümlüdür. Ortak velayette nafaka konusunda evet velayetle ilgili tüm sorumluluklar ortak yürütüldüğü gibi nafakada indirim olarak değil de nafakayı ortak karşılamak gibi bir husus gündeme gelebilir.

Ortak velayetin olumlu ve olumsuz yönleri vardır. Ortak velayet anne ve babanın aktif desteğini sağlarken, karar alma sürecini çıkmaza sürükleyebilir.