Hakaret Suçu

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ikinci kitabında “Kişilere Karşı Suçlar”a dair ikinci kısmın sekizinci bölümünde “Şerefe Karşı Suçlar” başlığı altında, 125 ve devamı maddelerde hakaret suçu düzenlenmiştir. Şerefe karşı suçlar, kişinin manevi varlığına yönelik saldırıları önlemeye, şeref hakkını korumaya yönelik suçlardır. İnsan kişiliği maddi ve manevi varlıklardan oluşur. İnsanın maddi varlığı adam öldürme, yaralama vs suçlarla korunurken, manevi varlığı da şerefe karşı suçlarla korunmaktadır.

HAKARET SUÇU KANUN MADDESİ

5237 S.lı Türk Ceza Kanunu MADDE 125
Hakaret
(1) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(3)Hakaret suçunun;

a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,

b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,

c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,

İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.

HAKARET SUÇU ŞİKAYETE BAĞLI BİR SUÇ MU?
Hakaret suçunun temel şekli şikayete bağlı bir suçtur. Genel 6 aylık şikayet zaman aşımına tabiidir. Ancak 5237 S.lı TCK Md.125 üçüncü fıkrasında düzenlenen hallerde şikayet dava şartı değildir. Kamu görevine karşı görevinden dolayı hakaret suçunun resen savcılık tarafından soruşturulması veya mahkeme tarafından kovuşturulmasının yani şikayete bağlı olmamasının sebebi kamu yönetiminin itibarının korunmasıdır.

HAKARET SUÇU UZLAŞMA KAPSAMINDA MI?
Hakaret suçumum kovuşturulması şikayete bağlıdır. CMK Md. 253 gereği uzlaşmaya tabi bir suçtur. Bu sebeple hakaret suçunun hakkında öncelikle uzlaştırma prosedürünün uygulanması zorunludur. (Uzlaştırma prodesürü ayrı bir konu olduğundan konu ile ilgili diğer blog yazımıza bakınız.)

HANGİ SÖYLEMLER HAKARET SUÇUNU OLUŞTURUR?
Bu konuda kanunda ve Yargıtay kararlarında net bir kriter yoktur. Ancak kanun maddesinde suçun oluşması için belirlenen kriter “Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi,” açıkça düzenlenmiştir. Ancak bazı söylemler Yargıtay kararları ile eleştiri, rahatsız edici, beddua, kaba söylem veya nezaket dışı sözler kapsamında değerlendirilmektedir. Kötü bir niteliği veya huyu ifade eden sözler, somut bir fiil veya olguyla irtibatlandırılmadıkları halde, yine de hakaret suçunu oluştururlar. ( Buna örnek olarak birine “dolandırıcı”, “hırsız”, “fahişe” gibi yakıştırmalarda bulunmak gösterilebilir.) Bir söylemde saik, hakaret ve nefret içeriyorsa hakaret suçu oluşur.
“Senin ananı sinkaf ederim, Allah belanı versin” gibi söylemler genellikle hakaret suçu bakımından çokça karşımıza çıkmaktadır. Senin ananı sinkaf ederim cümlesi hakaret suçunu değil tehdit suçunu oluşturmaktadır. Allah belanı versin ise Yargıtay kararları ile beddua olarak kabul edildiğinden hakaret suçunu oluşturmaz. Ancak nefret saiki ile söylenen “pis rus, gavur, paçoz çingene” gibi söylemler bir kimseye yöneldiği için ve mağdurun onur, şeref ve saygınlığını zedelediği için hakaret suçu oluşturur.

HAKARET NEDENİ İLE TAZMİNAT DAVASI
Hukuka aykırı bir işlem veya eylem gerekçesiyle bireyin yaşadığı elem, üzüntü ve yıpranmanın yol açtığı manevi zararın giderilmesi amacıyla açılan bir dava türüdür. Manevi zarar, kişilik haklarına saldırı sonucunda ortaya çıkar ve manevi tazminat davası ile giderilir.
Suç işlenmesi gerekçesiyle uğranılan haksız saldırı sebepli manevi tazminat davası açılabilir. Hakaret eyleminin de suça sebebiyet vermesi gerekçesiyle hakaret eylemi sonucu uğranılan haksız saldırının kişide bıraktığı hasarların giderilmesi amacıyla manevi tazminat sorumluluğuna gidilebilir.

İNTERNET VE SOSYAL MEDYA YOLUYLA HAKARET
TCK Madde 125/2 fıkrasında düzenlenen sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde oluşur. İnstagram, Twitter, Facebook gibi sosyal medya platformlarının yanı sıra SMS ya da Whatsapp gibi mesaj uygulamaları üzerinden yapılan hakaretler, mail yolu ile ya da telefon konuşmaları TCK 125/2 uyarınca ileti kabul edilir.

Suçun basit şekli ile aynı şekilde ceza verilir ancak; İnternet veya sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçları aleni işlendiğinden, aleniyet nedeniyle hakaret suçu cezası 1/6 oranında arttırılacaktır.

Suçun basit şeklinde hakim ya hapis cezası ya da adli para cezası verecektir. Her iki cezanın aynı anda verilmesi mümkün değildir.

MAĞDURUN BELİRLENMESİ
TCK Madde 126’da düzenlenmiştir. Hakaret suçunun işlenmesinde mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, eğer niteliğinde ve mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda duraksanmayacak bir durum varsa, hem ismi belirtilmiş ve hem de hakaret açıklanmış sayılır.